Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği Resmi Gazete'de Yayımlandı

Türkiye, afet ve acil durum yönetimi konusunda kritik bir adım atarak, 1 Ocak 2026 tarihinde yeni bir yönetmelik yayımladı. Resmi Gazete'de yer alan bu yönetmelik, afet ve acil durumlara müdahalede ihtiyaç duyulan kapasitenin ulusal ve yerel düzeyde planlanması, bu kapasitenin etkin bir şekilde olay bölgelerine ulaştırılması gibi önemli konuları kapsıyor. Yönetmelik, kamu ve özel sektör kuruluşları ile birlikte, yerel düzeydeki yönetim birimlerinin görev ve sorumluluklarını net bir şekilde belirleyerek, afetlere karşı daha hazırlıklı bir toplum oluşturmayı amaçlıyor.

Yeni yönetmelik, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) hazırlanmasını öngörüyor. TAMP, afet öncesi, sırası ve sonrasında gerçekleştirilecek müdahale süreçlerini belirleyecek temel prensipleri içerecek. Bu plan, Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe girecek ve tüm ilgili birimlerin koordinasyon içinde çalışmasını sağlayacak. Müdahale hizmetlerinin yönetimi, ulusal düzeyde AFAD ve ana çözüm ortağı olan Bakanlıklar tarafından, yerel düzeyde ise valilikler ve kaymakamlıklar tarafından gerçekleştirilecek. Böylece, afet durumlarında tek bir merkezden yönetilen ve koordine edilen bir sistemin oluşturulması hedefleniyor.

Yönetmelik, afet durumlarında görev alacak tüm paydaşların sorumluluklarını detaylandırıyor. Kamu kurumları, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları, afet ve acil durumlarda gereken hazırlıkları yapmak, personel istihdam etmek ve eğitim süreçlerine katılmakla yükümlü olacak. Ayrıca, acil yardım ihtiyaçlarının öncelikle yerel kaynaklarla karşılanması, yerel imkanların yetersiz kaldığı durumlarda ise AFAD’ın gerekli kaynakları sağlaması gerektiği vurgulanıyor. Bu yaklaşım, yerel kaynakların etkin kullanımını teşvik etmekte ve toplumun dayanışma ruhunu artırmaktadır.

Yeni yönetmelik, Türkiye'nin geçmişte yaşadığı büyük afetlerden ve acil durumlardan çıkarılan derslerin bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Özellikle son yıllarda meydana gelen depremler, sel felaketleri ve diğer doğal afetler, ülkenin acil durum yönetim sistemine yönelik ihtiyaçları daha da belirgin hale getirdi. Örneğin, 1999 İzmit Depremi ve 2020 İzmir Depremi gibi olaylar, Türkiye’nin afet yönetiminde köklü değişiklikler yapması gerektiğini ortaya koymuştu. Önceki yönetmeliklerin eksiklikleri göz önüne alındığında, bu yeni düzenlemenin daha etkin bir müdahale süreci sağlaması bekleniyor.

Uzmanlar, bu yeni yönetmelikle birlikte Türkiye'nin afet yönetim kapasitesinin önemli ölçüde artacağını savunuyor. Yerel ve ulusal düzeydeki kurumlar arasındaki işbirliği ve koordinasyonun güçlendirilmesi, hızlı müdahale süreçlerini destekleyecek ve afet anında daha etkili bir yanıt verilmesini sağlayacak. Ayrıca, kamuoyunun bilgilendirilmesi ve medyanın rolü de büyük bir önem taşıyor. Medya kuruluşları, halkı doğru ve zamanında bilgilendirmekle yükümlü olacak; bu durum, panik ve kaos ortamlarının önlenmesine katkı sağlayacaktır. Bilgi akışının sağlıklı bir şekilde yönetilmesi, kriz anlarındaki iletişimi güçlendirerek toplumun daha bilinçli ve hazırlıklı olmasına yardımcı olacaktır.

Yeni yönetmelik yalnızca afet müdahale süreçlerini değil, aynı zamanda toplumsal dayanışmayı da teşvik ediyor. Yönetmelik gereği, 18-65 yaş arasındaki tüm erkek vatandaşlar, vali ve kaymakamlar tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü olacak. Bu durum, toplumun afetler karşısında daha dayanıklı hale gelmesine katkı sağlayacak. Toplumun her kesiminin, afet yönetiminde aktif bir rol alması, dayanışma ruhunu pekiştirerek, afet sonrası toparlanma süreçlerini hızlandıracaktır. Ayrıca, bu yükümlülük, bireylerin afetlere karşı hazırlık ve bilinçlenme süreçlerini de destekleyecektir.

Yönetmeliğin uygulanmasıyla birlikte, afet ve acil durum yönetimi alanında çeşitli eğitim programları ve tatbikatların düzenlenmesi de ön plana çıkacak. Bu eğitimler, hem kamu çalışanları hem de sivil toplum kuruluşları için gerekli bilgi ve becerilerin kazandırılması amacıyla gerçekleştirilecek. Bu tür eğitimlerin, özellikle genç nesillere yönelik olarak verilmesi, afet bilincinin toplum genelinde yaygınlaşmasına katkıda bulunacaktır. Ayrıca, yerel yönetimlerin bu tür eğitimlerde aktif rol alması, toplumda güven ve dayanışma duygusunun güçlenmesini sağlayacaktır.

Sonuç olarak, Türkiye'nin yeni Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği, kapsamlı bir yaklaşım sunarak afetler karşısında daha etkili bir müdahale mekanizması oluşturmayı hedefliyor. Gelecek dönemde, Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) ile birlikte bu yeni düzenlemelerin uygulanması, afet yönetiminde önemli bir dönüm noktası olacağa benziyor. Bu bağlamda, ulusal ve yerel düzeydeki tüm paydaşların işbirliği ve koordinasyonu büyük bir önem taşıyor. Türkiye'nin afet yönetiminde daha sağlam adımlar atması, hem mevcut sistemin güçlendirilmesi hem de gelecekteki olası afetlere karşı hazırlık açısından kritik bir adım olarak değerlendirilmektedir. Bu yeni yönetmelik, Türkiye'nin afetlere karşı daha dirençli bir toplum yaratma çabasının önemli bir parçasıdır.