İran'daki gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısı 38'e yükseldi

İran'da 28 Aralık 2025'te başlayan ve 11 gün süren gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısı 38’e ulaştı. Ülkede 31 eyaletin tamamında gerçekleşen protestolar, ekonomik sorunlar ve yerel para biriminin döviz karşısında değer kaybetmesi nedeniyle patlak verdi. İlk olarak Tahran Kapalı Çarşı'da esnafın başlattığı eylemler hızla ülke genelinde yayıldı. Gösteriler sırasında 34 eylemci ile emniyet güçlerine bağlı 4 kişinin hayatını kaybettiği bildiriliyor. Bu olaylar, İran halkının uzun süredir bastırılan öfkelerinin yüzeye çıkmasına neden oldu.

Gösterilerin şiddet içeren boyutları dikkat çekiyor. Ülkede 348 farklı noktada yaşanan olaylarda, yaralananların sayısı oldukça yüksek. Yaralanmaların büyük bir kısmının güvenlik güçlerinin kullandığı plastik mermilerden kaynaklandığı ifade ediliyor. Ayrıca, 2 bin 217 kişinin gözaltına alındığı, bunların büyük çoğunluğunun eylemlere katılanlar olduğu belirtiliyor. İran makamları, gösterilerde ölen ve yaralananlarla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı. Bu durum, hükümetin olayları ne denli ciddiye aldığını sorgulatıyor.

Bu olayların arka planında, İran'ın uzun süredir devam eden ekonomik sorunları yatıyor. Ülkedeki enflasyon, işsizlik ve döviz kurlarındaki dalgalanmalar, halkın yaşam standartlarını olumsuz etkiliyor. Gösteriler, bu ekonomik sorunların bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Protestoların başlangıcı, Tahran'daki esnafın yaşadığı maddi sıkıntılarla doğrudan bağlantılı. Son yıllarda artan gıda fiyatları ve temel ihtiyaç maddelerinin teminindeki zorluklar, halkın yaşamını daha da zorlaştırdı. Ülkedeki ekonomik krizin derinleşmesi, halkın tepkisini artıran bir başka unsur oldu.

Uzmanlar, İran'daki gösterilerin sadece ekonomik sebeplerle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda siyasi ve sosyal unsurların da etkili olduğunu belirtiyor. İfade özgürlüğü, insan hakları ihlalleri ve hükümetin baskıcı politikaları, halkın tepkisini artıran faktörler arasında yer alıyor. Özellikle son yıllarda artan tutuklamalar ve muhalefetin susturulması, halk arasında büyük bir huzursuzluk yaratmış durumda. Bu durum, toplumsal bir patlama riskini de beraberinde getiriyor. Hükümetin, muhalefeti bastırma çabaları, halkın birleşik bir şekilde hareket etmesine engel olmakta; ancak bu tür baskılar, çoğu kez toplumsal huzursuzluğu daha da artırıyor.

Gösterilerin toplumsal etkileri oldukça derin. Ekonomik krizle birlikte artan işsizlik ve yoksulluk, halkın sabrını zorlamakta. Bu durum, hükümetin ulusal güvenliği sağlama çabalarını daha da zorlaştırıyor. Göstericilerin talepleri, ekonomik reformların yanı sıra siyasi değişim ve demokratik hakların genişletilmesi yönünde. Bu taleplerin karşılanmaması halinde, olayların daha da büyümesi bekleniyor. Özellikle genç nüfusun gösterilerdeki etkisi, gelecekteki toplumsal hareketlerin dinamiğini oluşturacak gibi görünüyor. Gençler, sosyal medya üzerinden organize olabilme yetenekleriyle de dikkat çekiyorlar.

Dünya genelindeki benzer örneklerle karşılaştırıldığında, İran'daki eylemler, Arap Baharı sürecindeki protestolarla bazı paralellikler gösteriyor. O dönemde de halk, ekonomik sıkıntıların yanı sıra özgürlük talepleriyle sokağa dökülmüştü. Ancak İran'daki durumun daha karmaşık bir yapıya sahip olduğu görülüyor. Hükümetin sert müdahaleleri ve halkın birleşik bir şekilde hareket edememesi, sürecin dinamiklerini etkiliyor. Ayrıca, İran'ın uluslararası ilişkileri ve jeopolitik durumu da gösterilerin gelişimini etkileyen bir diğer unsur. Batı ile yaşanan gerilimler ve yaptırımlar, ülkedeki ekonomik durumu daha da kötüleştirirken, hükümetin de muhalefeti baskılamada daha sert bir tutum takınmasına yol açıyor.

Halkın, hükümetin sağladığı ekonomik desteklerden yeterince faydalanamaması ve temel ihtiyaçların karşılanmasındaki zorluklar, protestoların büyümesinin bir başka nedeni. İran'daki sosyal yapının değişimi, köklü bir dönüşüm sürecinin habercisi olabilir. Ekonomik sorunların yanı sıra, eğitim, sağlık ve sosyal hizmetlerdeki yetersizlikler, halk arasında güvensizlik ve öfke yaratmakta. Bu durum, hükümetin reform yapma çabalarını daha da zorlaştırıyor.

Sonuç olarak, İran'daki gösteriler, sadece bir ekonomik krizden kaynaklanmıyor. Sosyal ve siyasi faktörlerin de etkili olduğu bu eylemler, ülkede büyük bir dönüşüm sürecinin habercisi olabilir. Eğer hükümet, halkın taleplerine duyarsız kalmaya devam ederse, gösterilerin büyümesi ve yayılması kaçınılmaz görünüyor. İran'ın geleceği, bu olayların nasıl şekilleneceğine bağlı olarak belirsizlik içinde kalmaya devam edecek. Bu süreçte, uluslararası toplumun tutumu ve müdahale biçimleri de önemli bir rol oynayacak. İran'daki gelişmeler, sadece bölge için değil, dünya üzerindeki birçok ülke için de kritik bir öneme sahip.